|
Jinekoloji
Doğum
Kontrol Yöntemleri
- Hormon
implantları
Derinin altına yerleştirilen yumuşak kapsüllerdir.
Progestin hormonu salarak yumurtlamayı önler
ve 5 yıl boyunca koruma sağlar. Bu kapsüller
bu konuda deneyimi olan hekimler tarafından
yerleştirilmeli ve 5 yılda bir değiştirilmelidir.
Doğum kontrol hapları kullanmaması gereken kişiler
bu implantlarıda kullanamaz. İmplantları kullanırken
yıllık jinekoljik muayene, Pap smear testi ve
meme muayenesi yapılmalıdır.
- Hormon
Enjeksiyonları
Her üç ayda bir kullanılan progestin hormonu
içeren uzun etkili korunma metodlarından biridir.
Bir yıldan fazla kullanıldığında adetlerin kesilmesine
neden olabilir. İleride çocuk sahibi olmayı
düşünen kadınlara önerilmez.
- Cerrahi
sterilizasyon (Kısırlaştırma)
Sterilizasyon hem kadın hemde erkek için, istendiğinde
geriye dönüşü mümkün olan bir doğum kontrol
yöntemidir. Kadınlar için uygulanan yönteme
tubal sterilizasyon (tüplerin bağlanması), erkekler
için uygulanan yönteme ise vazektomi (üreme
kanalının bağlanması) adı verilir. Gelişmiş
ülkelerde üreme çağındaki çiftlerin yaklaşık
% 24'ü doğum kontrol yöntemi olarak cerrahi
sterilizasyonu seçmektedir. Bu oranın %17'si
tubal sterilizasyon, %7si ise vazektomidir.
- Tubal
Sterilizasyon (Tüplerin Bağlanması)
Tubal sterilizasyon ilk defa 1823 yılında sezeryan
ile doğum yapan kadınların tekrar bu ameliyata
maruz kalmamaları için uygulandı. İlk tubal
sterilizasyondan günümüze değin ikiyüz'ün üzerinde
değişik cerrahi teknik uygulanmıştır. Bu işlemler
genel anestezi altında laparatomik (karın açılarak),
mini laparatomik veya laparoskopik (kansız-bıçaksız)
olarak yapılabilir. Tüm bu yaklaşımların içerisinde
laparoskopi hasta tarafından en rahat tolere
edilen yöntemdir. Laparoskopik tubal sterilizasyon
işlemi yaklaşık yarım saat sürer ve hastanın
hastanede gecelemesine gerek yoktur. Tubal sterilizasyon
tüpler bağlanıp kesilerek, bir halka veya klips
ile bağlanarak veya elektrocerrahi metodlar
ile gerçekleştirilir. Güvenilirliği %99.8 olan
tubal sterilizasyonun kadının cinsel yaşamına
ve ruh sağlığına olumsuz hiç bir etkisi yoktur.
Tam aksine kadın sağlığı üzerine olumlu etkileri
olduğu bazı araştırmacılar tarafından gösterilmiştir.
Nedeni tam açıklanamamakla birlikte yumurtalık
kanserini önlediği birçok araştırmacı tarafından
rapor edilmiştir.
- Vazektomi
(üreme kanalının bağlanması)
Vazektomi erkek sterilizasyonunda güvenilir,
basit ve ekonomik bir yöntemdir. Günümüzde dünya
üzerinde 50 milyondan fazla erkek vazektomi
ile korunmaktadır. Vazektomi hemen her zaman
lokal aneztesi altında gerçekleştirilebilen
basit bir cerrahi işlemdir. İşlemin erkek cinsel
yaşamına ve ruh sağlığına olumsuz bir etkisi
yoktur, ve meninin miktarında azalma olmaz.
Vazektominin güvenilirliği %99.9'dur. Cerrahi
sterilizasyon uygulanan çiftler çocuk sahibi
olmak istediklerinde bu işlemin geriye dönüşü
mümkündür. Bağlanan kanalların açılması veya
kesilen kanalların uç uca birleştirilmesi ile
yapılan geri dönüş ameliyatları sonrasında %70-80'lere
varan yüksek gebelik oranları elde edilebilir.
Vazektomi sonrası geri dönüş ameliyatları ile
ise %50'nin üzerinde başarılı sonuçlar elde
edilmiştir.
Geri
dönüş ameliyatları ile başarılı olunamayan vakalarda
tüp bebek veya mikroinjeksiyon tedavisi kesin
çözümdür. Tüpleri açılamayan kadınlarda tüp bebek,
vazektomi sonrası üreme kanalları açılamayan erkekler
için MESA (Kanaldan sperm alma) veya TESE (Yumurtalıktan
sperm alma) işlemlerinden elde edilen sperm hücreleri
ile tüp bebek veya mikroinjeksiyon işlemi başarı
ile uygulanabilir. Günümüzde, çiftler de her uygulama
ile %35-40 oranında gebelik elde edilir. Birkaç
uygulama sonunda kümülatif gebelik oranları %
80 leri bulur.
Yeterli
ve bakabilecekleri sayıda çocuk sahibi olduklarına
inanan çiftlere mutlu ve sağlıklı bir yaşam sürdürebilmeleri
için cerrahi sterilizasyon yöntemlerini tercih
etmeleri önerilebilir.
- Diğer
doğum kontrol yöntemleri
Kondom kullanımı, vajen içine uygulanan diafram
ve sperm öldürücü kremler, geri çekme yöntemi,
takvim yöntemi, ilişki sonrası kullanılan haplar
gibi yöntemlerde vardır. Bu yöntemlerden hangisinin
sizin için uygun olduğuna doktorunuza danışarak
karar verebilirsiniz.
İLİŞKİ
SONRASI DOĞUM KONTROLÜ
İlişki
sonrasında alındığında gebeliği öneleyen ilaçlar
östrogen ve progestin hormonları içerir ve rahmin
iç tabakasının gelişimini engelleyerek gebeliği
önler.
Bu
ilaclar ilk doz ilişkiden sonra ilk 72 saat içinde
alındığında etkili olur. İlişkiden sonra ilk doz,
ilk dozdan 24 saat sonrada ikinci doz alınmalıdır.
Bu ilaclar koruyuculukları daha düşük ve gebelik
olduğunda gelişmekte olan fetusa zarar verebileceklerinden
gebelikten korunma yöntemi olarak tercih edilmemelidir.
Korunmadan gerçekleşen bir ilişkiden oluşabilecek
gebeliğin kürtaj yapılmasına gerek kalmadan engellenmesini
amaçlar, ilişki sonarsında ilk 72 saat içinde
alındığında gebeliği önleme şansı %97dir. Doğum
kontrol haplarının kullanımı ile ortaya çıkan
yan etkiler bu ilaçların kullanımından sonra da
görülebilir.
Fertijin
|
